گزارش تجمیعی رسمیتجارت · سالهای 1402 تا 1404
ایران به چین و هند ماده خام میفروشد و از آنها کالای ساختهشده و غذا میخرد. این گزارش ارقام سه سال اخیر را در سطح ردیف تعرفه کنار دادهی آینهای سازمان ملل میگذارد تا مشخص شود دقیقاً چه چیزی، به چه وزنی و به چه قیمتی جابهجا میشود.
ارقام زیر بر مبنای سال 1403 است — آخرین سالی که دادهی تفصیلی ردیفتعرفهای آن را در اختیار داریم. همهی اعداد این بخش تأییدشدهاند.
چین در 1403 همزمان مقصد نخست صادرات و دومین مبدأ واردات ایران بود. امارات با 22.30 میلیارد دلار در واردات اول است، اما نقش آن عمدتاً واسطهگری و ترانزیت است، نه تولید. هند در همان سال هفتمین مقصد صادراتی و پنجمین مبدأ وارداتی بود.
مقیاس دو نمودار متفاوت است: تجارت با چین حدود ده برابر تجارت با هند است. اگر هر دو روی یک محور بیایند، خطهای هند صاف میشوند. نقطههای 1404 نقطهچیناند چون تأییدشده نیستند و از سهمهای اعلامی گمرک محاسبه شدهاند (بخش ۰۴).
ایران و چین
میلیارد دلار · تجارت غیرنفتی
برای دیدن ارقام هر سال، روی نمودار بزنید.
ایران و هند
میلیارد دلار · تجارت غیرنفتی
برای دیدن ارقام هر سال، روی نمودار بزنید.
ایران در 1403 به چین هشت برابر وزن کالایی فرستاد که از چین گرفت — و با این حال ۴.۴ میلیارد دلار کسری تراز داشت. تمام ماجرا در «ارزش هر تن» است.
ایران ← چین (صادرات)
$320 / تنگاز مایع، متانول، سنگآهن، شمش، پلیاتیلن — کالای فلهای با ارزش افزودهی پایین.
چین ← ایران (واردات)
$3,395 / تنکیت خودرو، ماشینآلات، الکترونیک، طلا — کالای ساختهشده با ارزش افزودهی بالا.
نسبت ۱ به ۱۰.۶ است: هر تن کالای وارداتی از چین، بیش از ده برابرِ هر تن کالای صادراتی به چین میارزد. همین الگو با هند هم برقرار است، اما ملایمتر: $294 در برابر $1,303 — نسبت ۱ به ۴.۴.
همین محاسبه را برای کالای خودتان بگیریدارزش هر تن، روند چندساله و ترکیب بازار — روی هر ترکیب کد تعرفه × کشور، نه فقط چین و هند. ساخت گزارش نمونه ←هشدار اعتبار: دادهی ردیفتعرفهای 1404 هنوز به پایگاه ما نرسیده است. تمام ارقام این بخش از منابع عمومی برداشته شده و مورد تأیید ما نیست. شمارههای بالانویس به فهرست منابع در انتهای گزارش ارجاع میدهند.
گمرک تفکیک کشوری کل سال 1404 را منتشر نکرده است. آخرین تفکیک رسمی، گزارش هفتماهه است. ستون «کل سال» در جدول زیر محاسبهی ماست: سهم اعلامی هفتماهه ضرب در کل سال.
| جریان | هفتماهه 1404 (اعلامی) | سهم اعلامی | کل سال 1404 (برآورد ما) | کل سال 1403 (تأییدشده) |
|---|---|---|---|---|
| صادرات ایران به چین | 8.204 | 25.69%4 | ≈ 13.3 برآورد | 15.20 تأییدشده |
| واردات ایران از چین | 9.244 | 27.00%4 | ≈ 15.7 برآورد | 19.64 تأییدشده |
| واردات ایران از هند | 1.184 | 3.46%4 | ≈ 2.0 برآورد | 1.77 تأییدشده |
| صادرات ایران به هند | اعلام نشده | زیر ۴٫۳۹ درصد | ≈ 1.7 برآورد | 1.91 تأییدشده |
جدول را افقی بکشید تا همهی ستونها را ببینید.
هند در جدول پنج کشور نخستِ صادراتیِ گمرک نیامده است؛ رتبهی پنجم (افغانستان) سهم 4.39%4 داشته، پس سهم هند از آن کمتر است. برآورد ۱.۷ میلیارد دلار با فرض ثبات سهم 1403 (۳.۳٪) محاسبه شده و ضعیفترین عدد این گزارش است.
ده قلم نخست هر جهت در سال 1403، در سطح ردیف تعرفه. خط خاکستری روی هر میله سطح همان قلم در 1402 را نشان میدهد. با نگهداشتن نشانگر روی هر ردیف، تغییر یکساله و وزن آن دیده میشود. همهی اعداد این بخش تأییدشدهاند.
صادرات ایران به چین
میلیون دلار · 1403 · مجموع 15,198
برای جزئیات هر قلم، روی ردیف بزنید.
واردات ایران از چین
میلیون دلار · 1403 · مجموع 19,643
برای جزئیات هر قلم، روی ردیف بزنید.
گاز مایع (پروپان و بوتان) بهتنهایی 5.63 میلیارد دلار — یعنی ۳۷٪ کل صادرات به چین. با متانول، پلیاتیلن و سنگآهن، چهار گروه نخست ۷۵٪ ارزش را میسازند. تنها قلم غیرمعدنی و غیرپتروشیمی در فهرست، پسته است (267 میلیون دلار در سطح تعرفه چهاررقمی).
کیتهای منفصلهی فصل ۹۸ (3.75 میلیارد) بهعلاوهی خودرو و قطعات فصل ۸۷ (1.43 میلیارد) یعنی صنعت خودرو حدود ۵.۲ میلیارد دلار — ۲۶٪ کل واردات از چین را میبلعد. نکتهی تازهی 1403: 606 میلیون دلار طلای خام که در 1402 عملاً صفر بود.
رابطه با هند کوچکتر اما متوازنتر است و ترکیب کاملاً متفاوتی دارد: از یک طرف کشاورزی و پتروشیمی، از طرف دیگر مواد غذایی. همهی اعداد این بخش تأییدشدهاند.
صادرات ایران به هند
میلیون دلار · 1403 · مجموع 1,908
برای جزئیات هر قلم، روی ردیف بزنید.
واردات ایران از هند
میلیون دلار · 1403 · مجموع 1,768
برای جزئیات هر قلم، روی ردیف بزنید.
محصولات کشاورزی (پسته، خرما، سیب) با 469 میلیون دلار در 1403 از شیمیاییها جلو زدند. صادرات پسته به هند در یک سال دو و نیم برابر شد (112 به 275 میلیون دلار)، در حالی که قیر نفتی — قلم اول 1402 — با ۵۹٪ افت به رتبهی سوم سقوط کرد.
برنج بهتنهایی 740 میلیون دلار از 1,768 میلیون دلار واردات از هند است. مواد غذایی و کشاورزی رویهم حدود ۶۰٪ سبد را میسازند. برخلاف تصور رایج، دارو و مواد اولیهی دارویی تنها 87 میلیون دلار (۵٪) است.
ارزش به میلیارد دلار.
| جریان | 1402 | 1403 | 1404 | تغییر 1403 به 1404 | سهم از کل (1403) |
|---|---|---|---|---|---|
| صادرات ایران به چین | 14.16 | 15.20 | ≈ 13.3 برآورد | −12% | 26.0% |
| واردات ایران از چین | 18.68 | 19.64 | ≈ 15.7 برآورد | −20% | 26.8% |
| صادرات ایران به هند | 2.20 | 1.91 | ≈ 1.7 برآورد | −11% | 3.3% |
| واردات ایران از هند | 1.93 | 1.77 | ≈ 2.0 برآورد | +13% | 2.4% |
| کل صادرات غیرنفتی ایران | 50.08 | 58.52 | 51.663 | −11.7% | — |
| کل واردات ایران | 66.83 | 73.36 | 58.023 | −20.9% | — |
جدول را افقی بکشید تا همهی ستونها را ببینید.
ستونهای 1402 و 1403 از پایگاه دادهی ما؛ ستون 1404 تأییدنشده است — مجموعهای کشوری از منبع ۳ و ارقام دو کشور برآورد ما بر پایهی منبع ۴.
بهای تمامشدهی واردات از چین را حساب کنیدحقوق ورودی همان ردیف تعرفه، بهعلاوهی حمل و ترخیص. ابزار رایگان است و نیاز به حساب ندارد. محاسبهگر رایگان ←آمار گمرک ایران فقط تجارت غیرنفتی را ثبت میکند. صادرات نفت خام در هیچیک از ارقام این گزارش نیست. بر پایهی دادهی ردیابی نفتکشها، ایران در ۲۰۲۴ روزانه حدود 1.4 تا 1.8 میلیون بشکه6 نفت خام صادر کرده که تقریباً تمام آن به چین رفته — ارزشی حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلار در سال6.
با احتساب نفت، چین بهتنهایی خریدار چیزی نزدیک به نیمی از کل صادرات ایران است. این ارقام تأیید ما را ندارند و از منابع شخص ثالث میآیند، نه از گمرک.
هر معامله دو بار ثبت میشود: یک بار در گمرک ایران، یک بار در گمرک کشور مقابل. فاصلهی این دو، اندازهی تجارت غیرمستقیم را نشان میدهد. هر دو طرفِ این مقایسه در پایگاه ما موجود و تأییدشدهاند.
آمار ایران (1403) در برابر آمار آینهای (2024)
میلیارد دلار
چین در Comtrade تنها 4.44 میلیارد دلار واردات از ایران و 8.95 میلیارد دلار صادرات به ایران را برای ۲۰۲۴ ثبت کرده — در برابر 15.20 و 19.64 میلیارد در آمار ایران. علت: بخش بزرگی از محمولهها از مسیر امارات و هنگکنگ و با مبدأ یا مقصد ثبتشدهی دیگری جابهجا میشود. برای سنجش تجارت ایران، عدد گمرک ایران معتبرتر است.
فاصلهی آمار هند (1.06 و 1.25 میلیارد) با آمار ایران بسیار کمتر است و ترکیب اقلام در هر دو منبع یکسان است: هند هم برنج را قلم اول صادراتی خود به ایران و متانول و پسته را اقلام اول وارداتیاش از ایران گزارش میکند. وزارت بازرگانی هند کل تجارت دوجانبهی سال مالی ۲۰۲۴–۲۵ را 1.68 میلیارد دلار8 اعلام کرده است.
هشدار اعتبار: تمام ارقام این بخش از گزارشهای خبری مبتنی بر گمرک چین و هند است، مورد تأیید ما نیست و هنوز در هیچ پایگاه دادهی رسمی تجمیع نشده.
سال 1404 دقیقاً در آستانهی جنگ به پایان رسید. دادههای اولیهی 1405 تصویر کاملاً متفاوتی نشان میدهند و هیچیک از روندهای بالا را نمیتوان به سال جاری تعمیم داد:
| بخش | منبع | سطح تفکیک | وضعیت |
|---|---|---|---|
| بخشهای ۰۱، ۰۳، ۰۵، ۰۶ | فایلهای سالانه گمرک ایران در پایگاه ما | ردیف تعرفه ۸ رقمی، به تفکیک گمرک و کشور | تأییدشده |
| بخش ۰۹ (آینهای) | UN Comtrade، سال ۲۰۲۴، در پایگاه ما | فصل ۲ رقمی | تأییدشده |
| مجموعهای 1404 | اعلام گمرک، منبع ۳ | کل کشور | تأییدنشده |
| تفکیک کشوری 1404 | سهمهای هفتماهه، منبع ۴ و ۵ | کشور | تأییدنشده — برآورد |
| نفت خام | منبع ۶ | حجم کل | تأییدنشده |
| دادههای 1405 | منبع ۷ | کل دوجانبه | تأییدنشده — مقدماتی |
جدول را افقی بکشید تا همهی ستونها را ببینید.
هر عدد تأییدشدهی این گزارش از همان پایگاهی میآید که پشت رسمیتجارت است: ردیفهای تعرفهی گمرک ایران از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۳، بهعلاوهی دادهی آینهای UN Comtrade. آنچه اینجا میبینید سطح تجمیعی است — کشور، فصل و ردیف تعرفه.
آنچه پلتفرم روی همین داده اضافه میکند:
رسمیو پلتفرم دادههای رسمی کسبوکارهای ایران است؛ شامل اطلاعات ثبتی بیش از ۲٫۷ میلیون شرکت، آگهیهای روزنامهٔ رسمی، ساختار مالکیت، اعضای هیئتمدیره و شبکهٔ روابط تجاری که از بیش از ۲۰ منبع رسمی گردآوری شدهاند.
رسمیتجارت همین رویکرد دادهمحور را به تجارت خارجی گسترش میدهد: بهجای پروندهٔ یک شرکت ایرانی، رکورد رسمی یک محمولهٔ واقعی و، در صورت وجود داده، شرکتی که پشت آن محموله قرار دارد.