رسمیتجارت دادههای تجارت را چگونه میخواند؟
در صفحههای کالا و بازار، دو منبع از یک جریان تجاری در کنار هم نمایش داده میشوند. ارقام این دو منبع ممکن است یکسان نباشند و قرار هم نیست دقیقاً یکسان باشند؛ زیرا هرکدام اطلاعات متفاوتی را با تقویم، سطح جزئیات و روش گردآوری متفاوت ثبت میکنند. در ادامه، تفاوت آنها را توضیح میدهیم.
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
تقویم
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
سالهای آماری گمرک ایران بر پایهٔ تقویم شمسیاند و از فروردین آغاز میشوند. بنابراین هیچ سال شمسی دقیقاً با یک سال میلادی منطبق نیست و ارقام دو منبع، یک بازهٔ زمانی کاملاً یکسان را پوشش نمیدهند.
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
سالهای UN Comtrade میلادیاند؛ همان تقویمی که کشورهای گزارشدهنده آمار خود را بر پایهٔ آن ثبت میکنند.
سطح جزئیات کالا
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
کدهای تعرفهٔ ایران ۸ رقمیاند؛ ریزترین سطح کالایی موجود در این سامانه و همان سطحی که دسترسیها بر پایهٔ آن تعریف میشوند.
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
استخراج فعلی رسمیتجارت از UN Comtrade در سطح فصلهای ۲ رقمی HS است. بنابراین از این بخش نمیتوان رقم مستقیمی برای یک کد ۸ رقمی به دست آورد.
اطلاعات موجود در هر ردیف
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
هر ردیف شامل ارزش دلاری، وزن به کیلوگرم، ارزش ریالی و گمرک ترخیصکننده است. به همین دلیل، قیمت دلاری هر کیلوگرم در این سامانه از دادههای گمرک ایران محاسبه میشود، نه از UN Comtrade.
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
در استخراج فعلی، ارزش تجارت قابل اتکاست؛ وزن و مقدار برای این کاربرد قابل اتکا نیستند. بنابراین قیمت هر کیلوگرم از آمار گمرک ایران به دست میآید.
جهت و مبنای گزارش
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
جهت هر ردیف نسبت به ایران تعریف میشود: «صادرات» یعنی ایران صادر کرده و «واردات» یعنی ایران وارد کرده است؛ نه کشور طرف معامله.
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
آمار این بخش آینهای است؛ یعنی از گزارش شرکای تجاری کشور موردنظر بازسازی شده است، نه از اظهار مستقیم خود آن کشور.
پوشش شرکتها و کشورها
منبع اول: گمرک جمهوری اسلامی ایران (اظهارنامههای رسمی)
این آمار تجمیعی نام شرکتها را در خود ندارد. نام واردکننده و صادرکننده از لایهٔ جداگانهٔ محمولهها میآید که برای هر بازار بهصورت مستقل بارگذاری و واگذار میشود.
منبع دوم: UN Comtrade (آمار سالانهٔ تجارت کالا)
۱۷۴ کشور دادههای خود را در UN Comtrade گزارش میکنند. ایران فقط برای سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ داده ثبت کرده است؛ بنابراین پوشش مستقیم ایران در این منبع بسیار محدودتر از دیگر کشورهاست.
چرا آمار گمرک و رکوردهای محموله به یک تاریخ ختم نمیشوند
آمار گمرک ایران تا سال آماری ۱۴۰۳ است و رکوردهای محموله تا ۲۱ مرداد ۱۴۰۵. هیچکدام کهنه نیست: گمرک هر سال آماری را پس از بستهشدن و تطبیق منتشر میکند، و فید محموله پیوسته میرسد. دو منبع، دو آهنگ انتشار.
دادههای گمرک ایران جزئیات تجارت ایران را نشان میدهند؛ UN Comtrade اندازهٔ بازار جهانی و بازیگران اصلی آن را روشن میکند.
به همین دلیل، هر دو منبع در صفحههای کالا و بازار نمایش داده میشوند. هیچکدام جایگزین دیگری نیست و هر رقم باید با نام منبع درست خود نقل شود.